rozmiar czcionki A A A
czytano 4099 razy

Określanie wartości diagnostycznej cz. II

W innych badaniach Schoon[1] pobierała materiały porównawcze od osób na metalowe kształtowniki przez okres 5 minut oraz ślady

 zapachowe z przedmiotów imitujących corpus delicti przez okres 5 lub 30 sekund. Otrzymała wyniki, w zakresie pozytywnych identyfikacji, nieprzekraczające 75 % dla najlepszego psa, zaś udział odpowiedzi fałszywie pozytywnych wahał się w granicach 22-59% u poszczególnych psów. Stwierdziła ona ponadto, że w odniesieniu do szeregu zapachowego, w którym nie będzie znajdować się odpowiednik materiału, który psy otrzymywały do nawęszenia (próba analogiczna do tzw. próby zerowej w badaniach krajowych) psy wykorzystane w badaniach popełniają do 65% błędów – wskazując fałszywie pozytywnie. Wyniki tych badań stanowiły nierzadko argument, wykorzystywany na salach sądowych, popierający tezę o niskiej wartości diagnostycznej badań osmologicznych. Dlatego też nie tylko celowym, lecz wręcz koniecznym w tym miejscu staje się przybliżenie istoty tych badań. G.A.A. Schoon przygotowała do swojej pracy cztery eksperymentalne układy badawcze. W każdym z układów psom przedstawiono dwa ciągi selekcyjne składające się z sześciu stanowisk każdy.

Układ badawczy I - „kontrola negatywna”

Pies do nawęszenia otrzymywał, w pierwszej i drugiej próbie zapach dowodowy, jednakże tylko w pierwszym szeregu znajdował się materiał porównawczy. Układ ten, a w zasadzie jego drugi szereg, zbliżony do „próby zerowej” w krajowych badaniach, miał wykazać brak skłonności do przypadkowego wskazywania próbek zapachowych. Sekwencja zapachów w szeregu była losowa i nieznana przewodnikowi. Błędne wskazanie w pierwszej lub drugiej próbie kończyło eksperyment z danym psem. Szeregi różniły się sekwencją zapachów, która była nieznana przewodnikowi. Błędne wskazanie lub brak wskazania materiału porównawczego kończyło eksperyment  z danym psem.

Układ  badawczy  II -   „stary”

Pies do nawęszenia otrzymywał w pierwszej i drugiej próbie zapach dowodowy. Materiał porównawczy znajdował się w jednym i drugim szeregu. Szeregi różniły się sekwencją zapachów, która była nieznana przewodnikowi. Błędne wskazanie lub brak wskazania materiału porównawczego kończyło eksperyment z danym psem.

Układ ten jest niedozwolony przez polską metodykę, gdyż pozbawia kontroli nad wskazaniami i sprawnością węchową psa. To z kolei powoduje, podobnie jak w przypadku  układu I dyskwalifikację z wykorzystania w badaniach procesowych.

Układ badawczy III - „kontrola pozytywna”

Pies do nawęszenia otrzymywał w pierwszej próbie zapach kontrolny, w drugiej zaś zapach dowodowy. W jednym i drugim szeregu znajdował się materiał porównawczy, zaś materiał kontrolny tylko w pierwszym. Układ ten miał wykazać brak preferencji zapachowych do próbki stanowiącej materiał porównawczy. Błędne wskazanie lub jego brak w pierwszym szeregu kończyło eksperyment z danym psem.

Układ badawczy IV - „kontrola odwrotna”

Pies do nawęszenia otrzymywał w pierwszej i drugiej próbie zapach porównawczy, który znajdował się tylko w szeregu pierwszym. W drugim zaś szeregu umieszczano materiał dowodowy obok innych zapachów o różnym nasileniu. Układ ten ma wykazać ogólną sprawność węchową psa w dniu eksperymentu i zaprzeczyć teorii, iż w szeregu selekcyjnym pies zaznacza najsłabszy zapach, którym jest najczęściej zapach dowodowy. Błędne wskazanie lub jego brak kończyło eksperyment z danym psem. Wyniki doświadczenia poparte analizą poniższego wykresu wskazują jednoznacznie, iż najbardziej przydatnym w badaniach osmologicznych jest układ „kontroli pozytywnej” a najmniej wartościowym, z punktu widzenia badań jako całości, jest układ „kontroli negatywnej”. Natomiast układ „kontroli odwrotnej”, do którego w naszym kraju podchodzi się z ogromną rezerwą, jest układem porównywalnym z kontrolą pozytywną.

Rycina . Odpowiedzi poprawne i błędne w zależności od wariantu eksperymentalnego, schemat autor.

Nierzadko przy omawianiu wartości diagnostycznej badań osmologicznych sięga się również po inne eksperymentalne badania[2][3]. Autorka ta oszacowała wartość diagnostyczną dla pozytywnej identyfikacji na poziomie 13,6 co w praktyce oznacza, iż na 13-14 pozytywnych identyfikacji, dojdzie do jednego fałszywego wskazania. Ponadto dokonała porównania współczynnika pozytywnej identyfikacji z „pozytywnym stwierdzeniem na podstawie wspólnego pochodzenia” obliczonym na podstawie przeglądu Peterson i Markham i umieściła identyfikację zapachu człowieka w grupie „umiarkowanego powodzenia”, razem z analizą plam krwi, badaniem dokumentów, śladów narzędzi i analizą włosów (współczynniki diagnostyczne: 10,0-29,4). Dla porównania analiza farb, lakierów, szkieł, włókien i mieszanin płynów ustrojowych jest mniej wiarygodna i określana mianem „kategorii niepokojącej” (współczynniki diagnostyczne: 3,1-7,8). Badania daktyloskopijne i traseologiczne charakteryzują się współczynnikiem diagnostycznym w granicach 52.9-160.8, a okazanie zaś zawiera się, jak podaje Autorka, w granicach 9.0-15.0.”[4]. Bardzo często inni autorzy przy powoływaniu się na omawiane wyniki badań[5] wskazują, że: „…w 60 próbach psy prawidłowo rozpoznały w 13 przypadkach… ”. Wskazany powyżej cytat miał prawdopodobnie wspierać argumentację na temat niskiej wartości diagnostycznej badań osmologicznych. W przedmiotowych badaniach nie chodziło wcale o 60 prób, lecz o 60 układów eksperymentalnych (a każdy z nich zakładał wypracowanie przez psy do 4 różnych prób) - co jest już zasadniczą różnicą, która nie pozostawia chyba pola do innej interpretacji. Ponadto uzyskane dyskwalifikacje psów w próbach I i II przedmiotowych eksperymentów (oznaczone jako D1 i D2) świadczą o tym, iż należy zawracać szczególną uwagę na próby kontroli sprawności psów oraz badania atrakcyjności - co też w prawidłowo wykonanych badaniach krajowych się czyni i co w znacznym stopniu wyróżnia na korzyść polską metodykę badań osmologicznych.

Nie tak dawno ta sama Autorka stwierdziła, że: „... dane z ostatnich identyfikacji człowieka, przy pomocy psów specjalnych, szkolonych w zwykłych warunkach, według znowelizowanej metodyki, lokują tą metodę w kategorii najwyższej rzetelności”[6]. Nie podała ona jednak konkretnych danych liczbowych, twierdząc jedynie, iż są to wyniki oparte o analizę praktyki wynikającej z prowadzenia badań wg ostatnio zmodyfikowanej metodyki.

Ciąg dalszy w części III ...



[1] Schoon G.A.A: Scent  identification lineups by dogs (Canis familiaris): experimental design and forensic aplicatin. Applied Animal Behaviour Science 1996, 49, s. 257-267.

[2]  Widacki J. Kilka uwag o identyfikacji zapachów ludzkich przez psa na użytek procesu karnego. Palestra 1998r./11-12/ s.102-108,;Wójcikiewicz J. : Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 30 stycznia 1998r., V KKN 44/97 Palestra 1998, nr 9-10 s. 206-208.

[3] Schoon G.A.A.: A First Assessment of the Reliability of an Improved Sent Identification Line-up „Journal of Forensic Sciences” 1998r. 43(1) s. 70-75; Schoon G.A.A., De Bruin J.C.: The ability of dogs to recognize and cross-match human odors „Forensic Science International” 1994r. 69, s. 111-118.

[4] Łoś J.: Próby odniesienia krajowej metodyki badań do eksperymentalnych badań holenderskich z dziedziny osmologii. Problemy Kryminalistyki 2000, nr 227 s. 12.

[5] „Kryminalistyka” - praca zbiorowa pod red. Widackiego J., - op. cit., s. 271 oraz Jaworski R.: Identyfikacja zapachu czy emocji? „Problemy Kryminalistyki” 1999, nr 224, s. 54.

[6] Schoon G.A.A.: The influence of experimental setup parameters of scent identification lineups on their reliability - referat wygłoszony podczas I Międzynarodowej Konferencji pt.: Osmologia - przeceniany czy niedoceniany dział kryminalistyki? - zorganizowanej przez Polskie Towarzystwo Kryminalistyczne, Centrum Szkolenia Policji oraz Centralne Laboratorium Kryminalistyczne KGP- MCSSP Legionowo 2-4.10.2000 r.

Zakaz kopiowania, rozpowszechniania części lub całości bez zgody redakcji OSMOLOGIA.WORTALE.NET.


Dodaj swój komentarz

Pod przeczytanym artykułem można dodawać komentarze. Jednak jeśli komentarz nie będzie dotyczył przeczytanego materiału nie zostanie on dodany przez administratora.

Jeśli chcesz się podzielić swoimi uwagami na temat strony lub napisać do nas w innych sprawach,
skorzystaj z formularza.


Imię:
Treść komentarza:


Przepisz kod z obrazka:

wartość diagnostyczna

Wszelkie prawa zastrzeżone © YES24.PL - Tworzenie stron WWW | System CMS | Wortale tematyczne | mapa witryny | login